اندیکاتورهای نوسانگر (اسیلاتور) چیست و چگونه کار می‌کنند؟

در دنیای تحلیل تکنیکال، اندیکاتورها به دسته‌های مختلفی تقسیم می‌شوند. شما احتمالاً با اندیکاتورهای ترند (روندی) که روی نمودار قیمت قرار می‌گیرند آشنا هستید، اما امروز می‌خواهیم درباره دسته‌ای دیگر صحبت کنیم: اندیکاتورهای نوسانگر یا همان اسیلاتورها.

تفاوت اصلی این اندیکاتورها با سایرین در محل نمایش آن‌هاست. وقتی یک اسیلاتور را باز می‌کنید، به جای اینکه روی نمودار قیمت قرار بگیرد، یک پنجره جدید و جداگانه در پایین نمودار باز می‌کند. این ابزارها در یک بازه عددی مشخص نوسان می‌کنند و به نواحی مختلفی تقسیم می‌شوند.

در این پنجره، معمولاً نواحی رنگی (مانند کانال صورتی یا خاکستری) وجود دارد که به آن‌ها ناحیه اشباع می‌گویند. زمانی که نوسانگر وارد یا از این نواحی خارج می‌شود، برای ما معنی‌دار است. این اتفاق نشان می‌دهد که احتمالاً یک طرف بازار (خریداران یا فروشندگان) سیر شده و قدرت خود را از دست داده است و طرف مقابل در حال گرفتن قدرت است. این می‌تواند سیگنالی برای تغییر جهت قیمت باشد.

نمایش پنجره اندیکاتور RSI زیر نمودار قیمت
نمایش پنجره اندیکاتور RSI زیر نمودار قیمت

ناحیه اشباع فروش و سیگنال‌های خرید

یکی از کاربردی‌ترین مفاهیم در اسیلاتورها، شناسایی ناحیه اشباع فروش است. زمانی که قیمت به شدت کاهش می‌یابد، فروشندگان ضعیف می‌شوند و خریداران وارد بازار می‌شوند. خروج از این ناحیه می‌تواند سیگنالی برای بازگشت قیمت به سمت بالا باشد.

اما توجه کنید که هر اندیکاتوری معیار متفاوتی برای این نواحی دارد:

توضیح نواحی اشباع خرید و فروش در نمودار
توضیح نواحی اشباع خرید و فروش در نمودار
  • اندیکاتور RSI: ناحیه اشباع فروش معمولاً زیر سطح ۳۰ تعریف می‌شود.
  • اندیکاتور MFI (شاخص جریان پول): ناحیه اشباع فروش زیر سطح ۲۰ قرار دارد.

بنابراین، اگر بخواهید فیلتری برای شناسایی این موقعیت‌ها بنویسید، باید سطح دقیق هر اندیکاتور را در نظر بگیرید. مثلاً برای RSI، شرط ما این است که این اندیکاتور از زیر سطح ۳۰ به سمت بالا عبور کند (تقاطع رو به بالا).

چگونه فیلتر خروج از اشباع فروش را بنویسیم؟

برای نوشتن این فیلتر در آسان بورس، کافیست شرط تقاطع اندیکاتور با سطح مشخص را تعریف کنید. فرض کنید می‌خواهیم RSI را بررسی کنیم:

مقایسه سطح اشباع فروش در RSI (زیر ۳۰) و MFI (زیر ۲۰)
مقایسه سطح اشباع فروش در RSI (زیر ۳۰) و MFI (زیر ۲۰)
  1. در بخش اندیکاتورها، گزینه RSI را انتخاب کنید.
  2. شرط را روی تقاطع رو به بالا با سطح ۳۰ تنظیم کنید.

این فیلتر به شما نشان می‌دهد کدام نمادها از ناحیه اشباع فروش خارج شده‌اند و احتمالاً خریداران قدرت گرفته‌اند. البته همیشه توصیه می‌شود قبل از استفاده، این استراتژی را روی نمادهای مختلف بک‌تست کنید تا نمادهای مناسب خود را پیدا کنید.

ناحیه اشباع خرید و هشدارهای بازار یک‌طرفه

حالا نوبت به ناحیه اشباع خرید می‌رسد. در بازارهای جهانی که امکان معاملات شورت (فروش) وجود دارد، خروج از این ناحیه سیگنال فروش محسوب می‌شود. اما در بورس تهران که یک بازار یک‌طرفه است، خروج از اشباع خرید لزوماً به معنای سیگنال فروش نیست، مگر اینکه بخواهید از آن برای شناسایی اوج‌گیری قیمت استفاده کنید.

برای شناسایی این نواحی، می‌توانیم از اندیکاتورهای دیگری مثل استوکاستیک استفاده کنیم. استوکاستیک نوسانات تندی دارد و به آن اندیکاتور وحشی هم می‌گویند. ناحیه اشباع خرید در استوکاستیک معمولاً بالای سطح ۸۰ است.

تنظیم فیلتر تقاطع RSI با سطح ۳۰ به سمت بالا
تنظیم فیلتر تقاطع RSI با سطح ۳۰ به سمت بالا

اگر بخواهید فیلتری برای خروج از اشباع خرید بنویسید:

  • گزینه استوکاستیک را انتخاب کنید.
  • شرط را روی تقاطع رو به پایین با سطح ۸۰ تنظیم کنید.

این فیلتر به شما نشان می‌دهد که کدام نمادها در حال کاهش از ناحیه اشباع خرید هستند.

نمایش خروج از ناحیه اشباع فروش و شروع حرکت صعودی قیمت
نمایش خروج از ناحیه اشباع فروش و شروع حرکت صعودی قیمت

استراتژی پیشرفته: همپوشانی چندین اندیکاتور

یک نکته بسیار مهم در تابلوخوانی و تحلیل بورس این است که به تنهایی به یک اندیکاتور اکتفا نکنیم. گاهی اوقات شناسایی همزمان اشباع خرید در چندین اسیلاتور می‌تواند نشان‌دهنده اوج‌گیری قیمت باشد.

می‌توانید فیلتری بنویسید که همزمان سه شرط زیر را بررسی کند:

معرفی اندیکاتور استوکاستیک و تفاوت آن با RSI
معرفی اندیکاتور استوکاستیک و تفاوت آن با RSI
  1. RSI در ناحیه اشباع خرید (بزرگتر از ۷۰ یا ۸۰).
  2. MFI در ناحیه اشباع خرید.
  3. استوکاستیک در ناحیه اشباع خرید.

اگر تعدادی از نمادها همزمان در این سه اندیکاتور در ناحیه اشباع خرید باشند، احتمالاً بازار در آن نمادها به یک سقف موقت رسیده است. این روش به شما کمک می‌کند تا با دقت بیشتری در بورس تصمیم‌گیری کنید و از ورود به نقاط اوج جلوگیری نمایید.

با استفاده از این فیلترنویسیها و شناخت دقیق اندیکاتورهای نوسانگر، می‌توانید تحلیل‌های دقیق‌تری داشته باشید و استراتژی معاملاتی خود را در آسان بورس تقویت کنید.