مدیریت ریسک کل پورتفوی: از استراتژیهای ثابت تا داینامیک
سلام رضا فکری هستم از تیم آسان بورس. در این ویدیو قصد داریم ادامه مباحث حجم معاملات رو مطرح کنیم و بریم سراغ یک موضوع بسیار حیاتی: «مدیریت ریسک کل پورتفوی». توی ویدیوهای قبلی در مورد یک ترید سهمت کردیم و گفتیم که چطوری ریسکش رو تعیین کنیم و بر اساس اون حجم معاملات رو تنظیم کنیم. اما امروز میخواییم مبحث رو ببریم روی کل سرمایهی شما.
همونطور که در مورد ریسک یک معامله صحبت کردیم، حداکثر ریسک مجاز برای کل سرمایه هم باید یک عدد مشخص داشته باشه. معمولاً این عدد بین ۱۰ تا ۲۰ درصد در نظر گرفته میشه که میتونه به صورت ماهانه یا هفتگی محاسبه بشه. این یعنی اگر کل سرمایه شما ۱۰۰ میلیون تومان باشه، نباید ریسک کل معاملات باز شما از ۱۰ تا ۲۰ میلیون تومان بیشتر بشه.
مدلهای مدیریت ریسک: استاتیک در برابر داینامیک
برای تعیین این ریسک، دو مدل اصلی وجود داره:
- مدل استاتیک (ثابت): در این روش، شما در ابتدای بازه زمانی (مثلاً اول ماه یا اول هفته) یک عدد ریالی مشخص رو به عنوان ریسک تعیین میکنید. مثلاً میگید «من تا آخر هفته ۱۰ میلیون تومان ریسک دارم». حتی اگر سرمایهتون کم یا زیاد بشه، این عدد ثابت میمونه.
- مدل داینامیک (متغیر): این مدل بر اساس موجودی لحظهای سرمایه کار میکنه. یعنی درصد ریسک (مثلاً ۲ درصد) ثابت میمونه، اما عدد ریالی اون با هر معامله و با تغییر موجودی حساب، آپدیت میشه.
هر دو مدل مزایا و کاربردهای خاص خودشون رو دارند، اما در این آموزش تمرکز ما روی مدل استاتیک برای درک بهتر ساختار ریسک کل پورتفوی هست.
معاملات «ریسک فری» (Risk Free) و تعداد پوزیشنها
یک نکته خیلی مهم وجود داره: چرا ممکنه شما با ریسک ۲ درصد در هر معامله و ریسک کل ۱۰ درصد، همزمان ۷ یا ۸ معامله باز داشته باشید؟ پاسخ در مفهوم ریسک فری است.
معاملاتی که به نقطه «ریسک فری» میرسند، از محاسبات ریسک کل پورتفوی خارج میشن. این اتفاق در دو حالت میافته:
- وقتی معامله به حد سود میرسه یا بسته میشه.
- وقتی حد ضرر (Stop Loss) شما جابجا میشه (مثلاً با تریلینگ استاپ) به جایی که اگر قیمت برگردد، دیگه ضرر نکنید. در این حالت، ریسک معامله صفر میشه.
این معاملات ریسک فری میتونن بدون محدودیت تعداد در لیست معاملات باقی بمونند، چون دیگه تهدیدی برای سرمایه شما نیستند. اما بقیه معاملات باز، باید طوری مدیریت بشن که مجموع ریسکشون از سقف تعیین شده (مثلاً ۱۰ درصد) تجاوز نکنه.
قانون طلایی: فرض زیان در معاملات باز دوره قبل
برای مدیریت ریسک هفتگی یا ماهانه، یک قانون سختگیرانه اما ضروری وجود داره. اگر معاملهای از بازه زمانی قبل (مثلاً هفته قبل) هنوز باز باشه، باید فرض کنید که اون معامله به حد ضرر خورده و مبلغ آن از سرمایه فعلی کسر شده است.
مثلاً اگر ۲ میلیون تومان در یک معامله باز دارید که ممکنه به ضرر برسه و موجودی فعلیتون ۹۰ میلیون تومنه، شما باید ۲ میلیون رو از ۹۰ میلیون کم کنید (میشه ۸۸ میلیون) و بر اساس اون ۸۸ میلیون، ریسک جدید رو محاسبه کنید. این کار باعث میشه ریسکهای پنهان رو شناسایی کنید و از ورود به معاملات جدید که ریسک کل رو منفجر میکنه، جلوگیری کنید.
کاهش ریسک سیستماتیک با تعیین سقف صنعت
در بورس ایران، برای کاهش ریسک سیستماتیک، بهتره سقف سرمایهگذاری در هر صنعت رو تعیین کنید. مثلاً میتونید بگید «حداکثر ۳۰ درصد سرمایهام رو در یک صنعت خاص دارم».
این کار باعث میشه از تمرکز بیش از حد در یک حوزه جلوگیری کنید. بسیاری از شرکتها در یک صنعت همبستگی بالایی دارن؛ یعنی اگر اون صنعت بریزه، همه سهمها با هم میریزن. با تعیین سقف (مثلاً ۳۰ درصد)، شما میتونید پورتفویتون رو در ۳ یا ۴ صنعت مختلف پخش کنید و ریسک رو به شدت کاهش بدید. البته این عدد میتونه بسته به استراتژی شما تغییر کنه، اما رعایت یک سقف منطقی برای حفظ سرمایه ضروریه.
جمعبندی
مدیریت سرمایه و فیلترنویسی درست، بدون داشتن یک استراتژی مشخص برای ریسک کل پورتفوی، ناقصه. با رعایت سقف ریسک کل، استفاده از مدلهای استاتیک یا داینامیک، و پخش کردن سرمایه در صنایع مختلف، میتونید مسیر موفقیت رو هموارتر کنید. یادتون باشه، هدف ما بقای سرمایه و رشد تدریجیه، نه قمار روی یک معامله.