چطور حجم معاملات را بر اساس ریسک محاسبه کنیم؟ (راهنمای کامل)
سلام! رزا فکری هستم از تیم آسان بورس. در این مقاله میخواهیم به یکی از مهمترین و در عین حال نادیدهگرفتهشدهترین مباحث در تریدینگ بپردازیم: حجم معاملات. خیلی از معاملهگران فکر میکنند مهمترین چیز پیدا کردن نقطه ورود است، اما واقعیت این است که مدیریت سرمایه و تعیین حجم پوزیشن، کلید بقا در بازار است.
وقتی صحبت از تعیین حجم معامله میشود، بحث ریسک هر معامله به میان میآید. شما باید بدانید که در صورت شکست معامله، حاضرید چقدر از سرمایه خود را از دست بدهید. در ادامه با هم بررسی میکنیم که چطور میتوانید با یک فرمول ساده، حجم دقیق خرید خود را محاسبه کنید و از ضررهای فاجعهبار جلوگیری نمایید.
ریسک هر معامله: ثابت یا داینامیک؟
برای تعیین ریسک، دو روش کلی وجود دارد:
- روش ثابت: در این روش، شما بیشترین ضرر مجاز خود را به صورت درصدی از کل سرمایه تعیین میکنید. مثلاً اگر سرمایه شما ۱۰۰ میلیون تومان است و ریسک شما ۲٪ است، یعنی در هر معامله حداکثر ۲ میلیون تومان ضرر میکنید. این عدد برای شما مقدس است و بیشتر از آن را نمیپذیرید.
- روش داینامیک (پرفسور والسارا): در این روش، ریسک به صورت پویا محاسبه میشود و ثابت نیست. (این روش را در ویدیوهای بعدی به صورت تخصصی بررسی خواهیم کرد).
در این آموزش، تمرکز ما بر روی روش ثابت است، زیرا سادهترین و امنترین راه برای شروع است.
چرا ریسک کم اهمیت است؟ (تاثیر باختهای متوالی)
بیایید ببینیم انتخاب درصد ریسک چقدر میتواند سرنوشتساز باشد. فرض کنید شما ۱۰ میلیون تومان سرمایه دارید و استراتژی شما ۵۰٪ موفقیت دارد.
- با ریسک ۲٪: اگر ۱۱ بار پشت سر هم ضرر کنید، حدود ۲۰٪ از سرمایهتان از دست میرود. برای جبران این ضرر، نیاز به ۲۵٪ سود دارید که کار چندان سختی نیست.
- با ریسک ۱۰٪: اگر فقط ۳ یا ۴ بار پشت سر هم ضرر کنید، سرمایه شما به شدت کاهش مییابد. اگر نصف سرمایهتان (۵۰٪) از دست برود، برای رسیدن به نقطه اول، نیاز به ۱۰۰٪ سود دارید! این یعنی باید سرمایهتان را دو برابر کنید تا به نقطه شروع برگردید.
همانطور که میبینید، هرچه درصد ریسک در هر معامله بیشتر باشد، تعداد معاملات زیانده متوالی مورد نیاز برای از دست دادن بخش بزرگی از سرمایه کمتر میشود و جبران آن بسیار دشوارتر خواهد بود. این موضوع نشان میدهد که چرا ریسکهای بالا (مثل ۱۰٪) میتوانند فاجعهبار باشند.
فرمول طلایی محاسبه حجم معامله
حالا که ریسک خود را تعیین کردیم (مثلاً ۲٪)، چطور بفهمیم چند سهم بخریم؟ برای این کار از فرمول زیر استفاده میکنیم:
حجم معامله = مبلغ ریسک ریالی مجاز ÷ (قیمت ورود - حد ضرر)
بیایید این فرمول را با یک مثال عملی بررسی کنیم:
- سرمایه کل: ۱۰۰ میلیون تومان
- درصد ریسک: ۲٪ (یعنی ۲ میلیون تومان)
- قیمت سهم: ۲۰۰ تومان
- حد ضرر (Stop Loss): ۱۸۰ تومان
در این مثال، اختلاف قیمت ورود تا حد ضرر برابر با ۲۰ تومان است. یعنی به ازای هر سهمی که میخرید، اگر به حد ضرر برسید، ۲۰ تومان ضرر میکنید. حالا ریسک ریالی کل (۲ میلیون) را بر ریسک هر سهم (۲۰ تومان) تقسیم میکنیم:
۲,۰۰۰,۰۰۰ ÷ ۲۰ = ۱۰۰,۰۰۰ سهم
پس شما میتوانید ۱۰۰ هزار سهم بخرید. اگر قیمت به ۱۸۰ تومان برسد، دقیقاً ۲ میلیون تومان (همان ۲٪ سرمایه) ضرر میکنید و بیشتر از آن نمیشود.
نقش حیاتی کارمزدها در محاسبه حجم
بسیاری از معاملهگران کارمزد معاملات را نادیده میگیرند، اما این کار میتواند محاسبات شما را خراب کند. برای دقیقتر شدن فرمول، باید کارمزد خرید و فروش را نیز در نظر بگیرید.
اگر مجموع کارمزد خرید و فروش را حدود ۱۵٪ در نظر بگیریم، به ازای هر سهم ۲۰۰ تومانی، حدود ۳۰ ریال (۳ تومان) کارمزد میپردازید. این مبلغ را باید به اختلاف قیمت ورود و حد ضرر اضافه کنید:
۲۰ تومان (اختلاف قیمت) + ۳ تومان (کارمزد) = ۲۳ تومان
حالا فرمول ما به این صورت تغییر میکند:
۲,۰۰۰,۰۰۰ ÷ ۲۳ ≈ ۸۶,۹۵۶ سهم
همانطور که میبینید، با لحاظ کردن کارمزد، تعداد سهمهای قابل خرید کمتر میشود تا ریسک شما از حد مجاز فراتر نرود.
جمعبندی و توصیه نهایی
برای تعیین حجم معامله در بازار سرمایه، این مراحل را به ترتیب انجام دهید:
- میزان ریسک مجاز هر معامله را به صورت درصدی (مثلاً ۲٪ یا ۳٪) تعیین کنید.
- فاصله بین نقطه ورود و حد ضرر را محاسبه کنید.
- مبلغ ریسک ریالی را بر فاصله قیمت تقسیم کنید.
- در صورت امکان، کارمزد معاملات را نیز به مخرج کسر اضافه کنید.
توصیه اکید ما این است که ریسک هر معامله را هرگز از ۵٪ بیشتر نکنید. ریسکهای بالا میتوانند در صورت بروز یک دوره باختهای متوالی، سرمایه شما را نابود کنند. با رعایت این اصول، میتوانید در بلندمدت در بازار بورس موفق باشید و از نوسانات منفی در امان بمانید.